Ders Kitabıyla mı Başlamalı, Soru Bankasıyla mı?
Kısa cevap: ikisinden birini seçmek zorunda değilsin, ama sıra önemli. En verimli yol, bir üniteyi kitaptan kısaca okuyup hemen ardından o üniteyle ilgili test çözmek, sonra yanlış yaptığın yerlere kitapta geri dönmektir. Yalnız kitap okumak bilgiyi tanıdık hâle getirir ama hatırlamayı test etmez; yalnız test çözmek ise konuyu parça parça, bağlamsız öğretir.
Aşağıda iki yolun artılarını ve eksilerini, sonra da ikisini birleştiren bir çalışma sırasını bulacaksın.
Ders kitabıyla başlamak
Açık ve uzaktan öğretimde ders kitapları sınavın temel kaynağıdır. Sorular genellikle ünitelerdeki bilgilerden hazırlanır. Bu yüzden kitabı tamamen atlamak riskli bir tercihtir.
Artıları:
- Konuyu bütün olarak, mantık sırasıyla görürsün.
- Kavramlar arasındaki bağlantıları anlarsın; bu da ezberi kolaylaştırır.
- Testlerde hiç karşılaşmadığın bir bilgi sorulduğunda elin boş kalmaz.
Eksileri:
- Okumak zaman alır; çalışan ya da az vakti olan öğrenci için ağır gelebilir.
- Okurken her şey anlaşılır görünür. Ama «okurken anladım» duygusu, sınavda hatırlayacağın anlamına gelmez.
- Hangi bilginin önemli olduğunu ayırt etmek zordur; her satır eşit ağırlıkta görünür.
Soru bankasıyla başlamak
Bazı öğrenciler doğrudan test çözmeye başlar ve konuyu sorular üzerinden öğrenir. Bu yöntem hızlıdır ve motivasyonu yüksek tutar.
Artıları:
- Sınavın soru tarzına erkenden alışırsın.
- Her soru seni bilgiyi hatırlamaya zorlar. Araştırmalar, bu geri çağırma çabasının yalnız tekrar okumaktan daha kalıcı öğrenme sağladığını gösteriyor.
- Eksiklerin hemen ortaya çıkar; neyi bilmediğini görürsün.
Eksileri:
- Hiç bilmediğin bir konuda test çözmek çoğunlukla tahminle geçer ve moral bozabilir.
- Bilgi parça parça kalır; sorularda geçmeyen ama sınavda sorulabilecek konuları kaçırabilirsin.
- Doğru cevabı ezberleyip nedenini anlamamak kolaydır. Aynı bilgi farklı bir soru kalıbıyla sorulduğunda zorlanırsın.
Karşılaştırma
| Kitapla başlamak | Testle başlamak | |
|---|---|---|
| Konuyu bütün olarak görme | Güçlü | Zayıf |
| Hız | Yavaş | Hızlı |
| Hatırlamayı güçlendirme | Zayıf (yalnız okursan) | Güçlü |
| Eksikleri görme | Geç | Hemen |
| Soru tarzına alışma | Yok | Var |
Tablo gösteriyor ki iki yol birbirinin eksiğini kapatıyor. Bu yüzden önerimiz ikisini sırayla kullanmak.
Önerilen sıra: oku, çöz, geri dön
Her ünite için şu dört adımı uygula:
- Kısa okuma (20–40 dakika): Üniteyi baştan sona oku ama her ayrıntıda durma. Başlıklara, kalın yazılmış kavramlara, tablolara ve ünite sonundaki özete odaklan. Amaç konunun haritasını çıkarmak.
- Hemen test (15–20 dakika): O üniteyle ilgili bir test çöz. Bilmediğin soruda kitaba bakma; önce kendin hatırlamaya çalış, emin değilsen işaretle ve geç.
- Yanlışlara geri dönüş (15–20 dakika): Yanlış ya da boş bıraktığın her sorunun konusunu kitapta bul ve o bölümü bu kez dikkatle oku. Şimdi neyi aradığını bildiğin için okuma çok daha verimli olur.
- Birkaç gün sonra tekrar: Aynı ünitede yanlış yaptığın soruları birkaç gün sonra yeniden çöz. Tekrarları zamana yaymak (aralıklı tekrar), aynı süreyi tek seferde harcamaktan daha kalıcı sonuç verir. Bunun nedenini unutma eğrisi ve aralıklı tekrar yazısında anlattık.
Bu sırada kitap «harita», testler ise «yoklama» görevi görür. Okuma süresi kısalır, çünkü ayrıntıları testin gösterdiği eksiklere göre okursun.
Durumuna göre ayar
Sınava çok az kaldıysa: Kitap okumayı en aza indir. Önce test çöz, yanlışlarının konularını kitapta hedefli oku. Bu durumda «haritayı» ünite özetlerinden çıkar.
Dönem başındaysan: Okumaya biraz daha fazla zaman ayırabilirsin. Yine de her üniteden sonra mutlaka kısa bir test çöz; okumayı testsiz bırakma.
Sayısal ya da işlem isteyen derslerde: Önce kitaptaki çözümlü örnekleri incele, sonra benzer soruları çöz. Bu derslerde hiç örnek görmeden teste girmek genellikle zaman kaybettirir.
Ezber ağırlıklı derslerde: Kısa okuma sonrası test çözmek özellikle işe yarar. Tanım ve kavramları hatırlamaya çalışmak, onları tekrar tekrar okumaktan daha kalıcıdır.
Test çözerken dikkat
Test çözmenin faydası, doğru cevabı görmekten değil, hatırlamaya çalışmaktan gelir. Bu yüzden cevaba hemen bakma; önce kendi cevabını ver. Yanlış yaptığında yalnız doğru şıkkı not almakla yetinme, neden doğru olduğunu kitaptan bul. Bu yaklaşımı test çözerek öğrenme ve yanlışları tekrar etmek yazısında daha ayrıntılı ele aldık.
Ünite ünite pratik yapmak için soru bankasına göz atabilirsin.
Sık sorulanlar
Kitabı hiç okumadan sadece test çözerek sınavı geçebilir miyim?
Bazı öğrenciler bunu dener, ama riskli bir yoldur. Testlerde karşına çıkmayan bir bilgi sınavda sorulabilir ve konuyu bütün olarak görmediğin için o soruda tahmine kalırsın. Kitabı en azından özet düzeyinde okuyup testlerle desteklemek daha güvenlidir.
Kitabı baştan sona okuduktan sonra mı test çözmeliyim?
Bütün kitabı bitirip sonra teste geçmek, ilk ünitelerin unutulmasına yol açar. Her ünitenin ardından o üniteyle ilgili test çözmek hem eksiklerini erken gösterir hem de bilgiyi hemen pekiştirir.
Test çözerken takıldığımda kitaba bakmalı mıyım?
Önce bakmadan hatırlamaya çalış; asıl faydayı bu çaba sağlar. Hatırlayamıyorsan soruyu işaretle, testi bitir, sonra işaretlediğin soruların konusunu kitapta oku.
Okumaya ne kadar, test çözmeye ne kadar zaman ayırmalıyım?
Kesin bir oran yok. Dönem başında okumaya biraz daha fazla, sınava yaklaştıkça test çözmeye ve yanlışlara daha fazla zaman ayırmak mantıklıdır. Hangi oranda olursa olsun, okuduğun her ünitenin ardından mutlaka kısa bir test çöz.